अनलाइन शो खबर संवाददाता
१५ जेष्ठ, २०८३ काठमाडौं — दुई तिहाइ नजिकको समर्थन प्राप्त सरकारको बहुप्रतीक्षित बजेट आज सार्वजनिक हुँदैछ। प्रधानमन्त्री बालेन शाह नेतृत्वको सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को आय–व्यय विवरण (बजेट) प्रस्तुत गर्ने तयारी पूरा गरेको छ। अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले नयाँ संसद भवन, सिंहदरबारबाट दिउँसो ४ बजे बजेट भाषणमार्फत सरकारको आर्थिक योजना सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
राजनीतिक रूपमा बलियो समर्थन प्राप्त सरकारको पहिलो पूर्ण बजेट भएका कारण यसपटकको बजेटप्रति सर्वसाधारणदेखि व्यवसायी, कर्मचारी, युवा तथा निजी क्षेत्रसम्मको चासो असाधारण देखिएको छ। आर्थिक सुस्ती, घट्दो लगानी, रोजगारी संकट र युवा पलायनजस्ता चुनौतीबीच आउने बजेटले मुलुकलाई नयाँ दिशा दिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारले यसपटकको बजेटलाई “उत्पादन, रोजगारी र सुशासन” केन्द्रित बनाउने संकेत दिएको छ। स्रोतका अनुसार पूर्वाधार, सूचना प्रविधि, कृषि आधुनिकीकरण तथा पर्यटन क्षेत्रमा विशेष प्राथमिकता दिन सकिने अनुमान गरिएको छ। विशेषगरी युवालाई लक्षित रोजगारी कार्यक्रम, स्टार्टअप प्रोत्साहन तथा डिजिटल अर्थतन्त्र विस्तारका कार्यक्रम समेटिने चर्चा छ।
निजी क्षेत्र भने कर प्रणालीमा सुधार र लगानीमैत्री वातावरणको अपेक्षामा छ। उद्योगी–व्यवसायीहरूले उत्पादनमुखी क्षेत्रलाई कर छुट, सहुलियत कर्जा तथा प्रशासनिक झन्झट कम गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन्। अर्थतन्त्रमा सुस्ती देखिएको भन्दै निजी क्षेत्रले यसपटकको बजेटलाई “आशाको दस्तावेज” का रूपमा हेरिरहेको छ।
यता आम नागरिकको चासो महँगी नियन्त्रण, कर राहत र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यसँग जोडिएको छ। इन्धन, सवारी, खाद्यान्न तथा आधारभूत सेवामा थप आर्थिक भार नपरोस् भन्ने अपेक्षा सर्वसाधारणमा देखिन्छ। कर्मचारी तथा शिक्षकहरूले तलब–सुविधामा सुधारको आशा गरेका छन् भने सामाजिक सुरक्षा भत्ता वृद्धि हुने वा नहुने विषय पनि चासोको केन्द्रमा छ।
कृषि क्षेत्रलाई यसपटक विशेष प्राथमिकता दिइने अनुमान गरिएको छ। खाद्यान्न आयातमा निर्भरता घटाउन उत्पादन वृद्धि, सिँचाइ विस्तार, मल–बीउको सहज उपलब्धता तथा किसानलाई बजार सुनिश्चित गर्ने योजना ल्याउनुपर्ने दबाब सरकारमाथि छ। त्यस्तै पर्यटन क्षेत्रलाई पुनर्जीवित गर्न नयाँ योजना र अन्तर्राष्ट्रिय प्रचार कार्यक्रम घोषणा हुन सक्ने चर्चा छ।
यद्यपि अर्थविद्हरूले स्रोत सुनिश्चितता बिना लोकप्रिय घोषणा गर्नुभन्दा कार्यान्वयनयोग्य र परिणाममुखी बजेट आवश्यक रहेको बताउँदै आएका छन्। विगतमा ठूलो आकारका बजेट घोषणा भए पनि खर्च कार्यान्वयन कमजोर रहेको भन्दै यसपटक यथार्थपरक नीति आवश्यक रहेको उनीहरूको धारणा छ।
दुई तिहाइ नजिकको समर्थन भएको सरकारका लागि आजको बजेट केवल आर्थिक दस्तावेज मात्र नभई राजनीतिक परीक्षा पनि मानिएको छ। बलियो जनसमर्थनलाई नीतिगत परिणाममा रूपान्तरण गर्न सके सरकारले विश्वास थप मजबुत बनाउन सक्छ। तर अपेक्षाअनुसार राहत, रोजगारी र आर्थिक सुधारको स्पष्ट खाका दिन नसके आलोचना पनि बढ्न सक्ने देखिन्छ।
अब सबैको नजर दिउँसो ४ बजेतर्फ छ—अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले प्रस्तुत गर्ने बजेटले जनताको अपेक्षा पूरा गर्छ कि केवल आश्वासनमै सीमित हुन्छ भन्ने प्रश्नको उत्तर केही घण्टामै स्पष्ट हुनेछ।
